رژیم غذایی اسب؛ راهنمای کامل تغذیه و تنظیم جیره

رژیم غذایی اسب باید بر اساس وزن، سن، میزان فعالیت، وضعیت بدنی، کیفیت علوفه، مرحله تولیدمثل و شرایط سلامتی تنظیم شود.
به همین دلیل نمی‌توان برای همه اسب‌ها یک برنامه غذایی ثابت تعیین کرد.

پایه بیشتر جیره‌های اسب را باید علوفه باکیفیت تشکیل دهد و در صورت نیاز، کنسانتره، مواد معدنی، ویتامین‌ها و منابع انرژی به جیره اضافه شوند.

اگر برای اسب خود درباره مقدار یونجه، نوع کنسانتره، مکمل یا تنظیم جیره سؤال دارید،
برای مشاوره اولیه از طریق واتساپ با ما در ارتباط باشید.

رژیم غذایی اسب از چه موادی تشکیل می‌شود؟

یک جیره متعادل اسب معمولاً از چند بخش اصلی تشکیل می‌شود:

• علوفه مانند یونجه، علف مرتعی و سایر علوفه‌های مناسب
• کنسانتره و خوراک‌های مکمل در صورت نیاز
• آب تمیز و تازه
• نمک و مواد معدنی مورد نیاز
• ویتامین‌ها در صورت وجود کمبود یا نیاز خاص
• منابع انرژی مانند چربی یا برخی خوراک‌های پرانرژی، در صورت نیاز

نیاز غذایی یک اسب بالغ کم‌کار با یک اسب مسابقه‌ای، کره در حال رشد یا مادیان آبستن یکسان نیست.

علوفه؛ پایه اصلی رژیم غذایی اسب

در بیشتر اسب‌ها، علوفه باید بخش اصلی جیره باشد. یونجه و سایر علوفه‌های باکیفیت علاوه بر تأمین بخشی از انرژی و پروتئین، فیبر مورد نیاز دستگاه گوارش اسب را فراهم می‌کنند.

منابع دانشگاهی تغذیه اسب معمولاً مصرف روزانه علوفه را بر اساس درصدی از وزن بدن محاسبه می‌کنند.
به عنوان یک محدوده عملی، بسیاری از اسب‌ها حدود ۱.۵ تا ۲.۵ درصد وزن بدن خود علوفه دریافت می‌کنند؛
اما مقدار دقیق باید بر اساس کیفیت علوفه، وضعیت بدنی و نیاز غذایی اسب تعیین شود.

مثال مقدار علوفه برای اسب ۵۰۰ کیلوگرمی

درصد وزن بدن	مقدار تقریبی علوفه در روز
۱.۵٪	۷.۵ کیلوگرم
۲٪	۱۰ کیلوگرم
۲.۵٪	۱۲.۵ کیلوگرم

این اعداد فقط برای درک روش محاسبه هستند و نباید بدون توجه به کیفیت یونجه، وزن واقعی اسب و وضعیت بدنی آن به عنوان جیره قطعی استفاده شوند.

یونجه اسب چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟

یونجه مناسب اسب باید تمیز، سالم، بدون کپک، بدون بوی نامطبوع و تا حد امکان عاری از گردوغبار و آلودگی باشد.
کیفیت علوفه فقط به ظاهر آن بستگی ندارد و ترکیب غذایی آن نیز اهمیت دارد.

نوع گیاه، زمان برداشت، مرحله رشد گیاه و شرایط نگهداری می‌توانند مقدار انرژی، پروتئین، فیبر و مواد معدنی یونجه را تغییر دهند.

یونجه را چگونه در جیره اسب استفاده کنیم؟

برای بسیاری از اسب‌ها می‌توان بخش عمده نیاز غذایی را از علوفه باکیفیت تأمین کرد.
اسب‌های کم‌کار ممکن است با علوفه مناسب نیاز بسیار کمی به غلات یا کنسانتره داشته باشند، در حالی که اسب‌های در حال رشد، مادیان‌های آبستن یا شیرده و اسب‌های با فعالیت سنگین ممکن است به جیره متراکم‌تری نیاز داشته باشند.

کنسانتره اسب چیست و چه زمانی لازم است؟

کنسانتره برای تکمیل جیره استفاده می‌شود، نه اینکه الزاماً جایگزین علوفه باشد.
کنسانتره می‌تواند انرژی، پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی بیشتری را در حجم نسبتاً کم فراهم کند.

قبل از افزایش کنسانتره بهتر است مشخص شود که اسب واقعاً به انرژی یا ماده مغذی بیشتری نیاز دارد یا مشکل اصلی از کیفیت یا مقدار علوفه ناشی می‌شود.

برای مشاهده خوراک‌ها و کنسانتره‌های موجود می‌توانید
بخش کنسانتره، مکمل و خوراک اسب فروشگاه
را ببینید.

جو، ذرت و غلات در رژیم غذایی اسب

جو، جو دوسر و ذرت می‌توانند منابع انرژی باشند، اما مقدار آنها باید با توجه به وزن، سطح فعالیت و سایر اجزای جیره تعیین شود.
مصرف بیش از حد غلات یا تغییر سریع مقدار آنها می‌تواند خطر مشکلات گوارشی و متابولیک را افزایش دهد.

در اسب‌هایی که به انرژی بیشتری نیاز دارند، گاهی افزایش کیفیت علوفه یا استفاده از منابع انرژی با هضم مناسب می‌تواند گزینه بهتری نسبت به افزایش شدید غلات باشد.

یک وعده بزرگ کنسانتره بهتر است یا چند وعده کوچک؟

تقسیم خوراک متراکم به وعده‌های کوچک‌تر معمولاً با فیزیولوژی دستگاه گوارش اسب سازگارتر است.
مقدار غلات در هر وعده نیز باید محدود باشد و بر اساس وزن اسب محاسبه شود.

آب در رژیم غذایی اسب

آب را نباید صرفاً یک ماده جانبی در تغذیه اسب در نظر گرفت؛ آب یکی از مهم‌ترین نیازهای تغذیه‌ای اسب است.
آب تمیز و تازه باید به شکل مناسب در اختیار اسب قرار داشته باشد.

نیاز به آب با عواملی مانند دمای هوا، رطوبت، میزان فعالیت، تعریق، نوع خوراک و شرایط فیزیولوژیک تغییر می‌کند.
در هوای گرم یا پس از فعالیت شدید، اهمیت مدیریت آب بیشتر می‌شود.

نمک و مواد معدنی در جیره اسب

وجود نمک و مواد معدنی کافی برای عملکرد طبیعی بدن اسب ضروری است.
اما مصرف مکمل معدنی نباید بدون توجه به کل جیره انجام شود؛ زیرا کمبود و حتی مصرف بیش از حد برخی مواد معدنی می‌تواند مشکل‌ساز باشد.

نیاز اسب به مواد معدنی با توجه به سن، وزن، رشد، آبستنی، شیردهی، فعالیت و ترکیب علوفه تغییر می‌کند.

رژیم غذایی اسب بر اساس سن و شرایط بدنی

نوع اسب	تمرکز اصلی جیره
اسب بالغ کم‌کار	علوفه باکیفیت، آب و تأمین مواد معدنی مورد نیاز
اسب ورزشی	علوفه + انرژی و مواد مغذی متناسب با شدت تمرین
اسب لاغر	بررسی علت لاغری و افزایش تدریجی انرژی قابل دریافت
کره اسب	رشد یکنواخت، پروتئین و مواد معدنی متعادل
مادیان آبستن	تأمین نیازهای مادر و رشد متعادل جنین
مادیان شیرده	انرژی، پروتئین، مواد معدنی و آب کافی
اسب چاق یا مستعد لامینیت	کنترل انرژی و کربوهیدرات جیره و مدیریت وزن

رژیم غذایی اسب ورزشی

اسب ورزشی بسته به شدت و مدت تمرین ممکن است به انرژی بیشتری نیاز داشته باشد.
اما افزایش انرژی جیره الزاماً به معنی افزایش مقدار جو یا ذرت نیست.
ابتدا باید کیفیت علوفه، وزن بدن، وضعیت بدنی و سطح واقعی فعالیت بررسی شود.

برای اسب‌های پرشی، کورسی، استقامتی و سایر اسب‌های ورزشی، جیره باید با برنامه تمرین و هدف عملکردی هماهنگ باشد.

رژیم غذایی اسب لاغر و افزایش وزن

اگر اسب وزن مناسبی ندارد، اولین کار افزایش بی‌حساب کنسانتره نیست.
باید کیفیت و مقدار علوفه، وضعیت دندان‌ها، انگل‌ها، مشکلات گوارشی، بیماری‌های زمینه‌ای و میزان واقعی دریافت خوراک بررسی شود.

در صورتی که مشکل پزشکی وجود نداشته باشد، افزایش تدریجی انرژی جیره می‌تواند با استفاده از علوفه باکیفیت‌تر و منابع انرژی مناسب انجام شود.

برای جزئیات بیشتر:
راهنمای تغذیه اسب لاغر و افزایش وزن اسب

تغذیه مادیان آبستن

جیره مادیان آبستن باید بر اساس مرحله آبستنی، وضعیت بدنی، وزن، کیفیت علوفه و نیازهای جنین تنظیم شود.
هدف صرفاً افزایش وزن مادیان نیست؛ بلکه باید رشد متعادل جنین و حفظ وضعیت بدنی مناسب مادر مورد توجه قرار گیرد.

برای مطالعه کامل‌تر:
تغذیه مادیان آبستن و بعد از زایمان

تغذیه کره اسب

نیازهای تغذیه‌ای کره اسب با اسب بالغ تفاوت دارد.
در دوره رشد، تأمین انرژی، پروتئین و مواد معدنی باید به صورت متعادل انجام شود تا رشد اسکلتی و عضلانی با سرعت مناسب اتفاق بیفتد.

از تغذیه بیش از حد انرژی یا مکمل‌های متعدد بدون محاسبه جیره باید خودداری شود.

برای کره‌های بدون مادر:
راهنمای تغذیه کره اسب بی‌مادر

رژیم غذایی اسب چاق یا مستعد لامینیت

در اسب‌های چاق یا اسب‌هایی که سابقه لامینیت یا مشکلات متابولیک دارند، میزان قند و کربوهیدرات جیره اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در این شرایط نباید صرفاً بر اساس ظاهر خوراک تصمیم گرفت و بهتر است کل جیره بررسی شود.

در صورت وجود سابقه لامینیت، تغییر جیره و انتخاب علوفه باید با دقت بیشتری انجام شود.

مطالعه مرتبط:
لامینیتیس در اسب؛ علائم، عوامل و تغذیه

وضعیت بدنی اسب؛ از کجا بفهمیم جیره مناسب است؟

یکی از بهترین روش‌ها برای ارزیابی نتیجه رژیم غذایی، فقط نگاه کردن به مقدار غذایی که اسب می‌خورد نیست؛ بلکه باید وضعیت بدنی آن نیز به صورت منظم بررسی شود.

سیستم Body Condition Score یا BCS وضعیت ذخیره چربی بدن اسب را ارزیابی می‌کند و می‌تواند برای تصمیم‌گیری درباره افزایش یا کاهش انرژی جیره مفید باشد.

در بررسی BCS باید بدن اسب لمس و ارزیابی شود و تنها به ظاهر، پوشش زمستانی یا فرم شکم اکتفا نشود.

تغییر رژیم غذایی اسب باید چگونه انجام شود؟

یکی از اشتباهات مهم، تغییر ناگهانی نوع یا مقدار خوراک است.
میکروارگانیسم‌های دستگاه گوارش اسب به جیره عادت می‌کنند و تغییرات باید به صورت تدریجی انجام شود.

در بسیاری از راهنماهای تغذیه اسب، تغییر جیره در یک دوره حدود ۱۰ تا ۱۴ روزه توصیه می‌شود؛ البته سرعت تغییر باید با نوع خوراک و شرایط اسب هماهنگ باشد.

خوراک‌های ممنوع یا خطرناک برای اسب

هر خوراکی که انسان می‌خورد برای اسب مناسب نیست.
همچنین خوراک کپک‌زده، فاسد یا آلوده می‌تواند برای اسب خطرناک باشد.

قبل از دادن خوراک جدید، به‌خصوص در مورد اسب‌های حساس، باید ترکیبات آن و مقدار مصرف بررسی شود.

بیشتر بخوانید:
خوراک‌های ممنوع برای اسب

میوه و سبزیجات در رژیم غذایی اسب

میوه‌هایی مانند سیب و هویج می‌توانند در مقدار مناسب به عنوان تشویقی استفاده شوند، اما نباید جایگزین بخش اصلی جیره یعنی علوفه و برنامه متعادل غذایی شوند.

در اسب‌های چاق یا مستعد لامینیت، مقدار قند موجود در خوراک‌های شیرین نیز باید در کل جیره محاسبه شود.

میوه‌های مفید برای اسب و نکات مصرف آنها

آیا می‌توان برای همه اسب‌ها یک رژیم غذایی ثابت نوشت؟

خیر. دو اسب با وزن مشابه نیز ممکن است به دلیل تفاوت در سن، نژاد، متابولیسم، میزان فعالیت، کیفیت علوفه، وضعیت بدنی یا بیماری‌های زمینه‌ای به جیره متفاوتی نیاز داشته باشند.

بنابراین جیره مناسب باید بر اساس شرایط همان اسب تنظیم شود.

برای تنظیم جیره اسب چه اطلاعاتی لازم است؟

برای بررسی اولیه جیره بهتر است اطلاعات زیر مشخص باشد:

• وزن تقریبی اسب
• سن
• نژاد
• سطح فعالیت و تعداد جلسات تمرین
• نوع و مقدار یونجه یا علوفه
• نوع و مقدار کنسانتره
• وضعیت بدنی و میزان چاقی یا لاغری
• آب و نمک مصرفی
• مکمل‌ها و داروهای مصرفی
• آیا اسب آبستن، شیرده یا در حال رشد است
• سابقه کولیک، لامینیت یا سایر مشکلات گوارشی و متابولیک

خرید خوراک و مکمل اسب

اگر بعد از بررسی جیره مشخص شد که اسب به کنسانتره یا مکمل نیاز دارد، انتخاب محصول باید بر اساس نیاز واقعی جیره انجام شود، نه صرفاً تبلیغات یا قیمت محصول.

مشاهده کنسانتره، مکمل و خوراک اسب در فروشگاه horse.ir

یکی از محصولات موجود:
کنسانتره اسب پاور هورس
است که مشخصات تغذیه‌ای آن در صفحه محصول درج شده است.

چه زمانی برای رژیم غذایی اسب با دامپزشک مشورت کنیم؟

اگر اسب کاهش وزن شدید، چاقی قابل توجه، بی‌اشتهایی، کولیک تکرارشونده، اسهال، مشکلات دندانی، سابقه لامینیت یا بیماری متابولیک دارد، تغییر جدی جیره بدون بررسی علت اصلی مناسب نیست.

همچنین در مورد کره‌های در حال رشد، مادیان‌های آبستن و شیرده و اسب‌های با فعالیت ورزشی سنگین، تنظیم دقیق‌تر جیره اهمیت بیشتری دارد.

جمع‌بندی رژیم غذایی اسب

یک رژیم غذایی مناسب اسب باید بر پایه علوفه باکیفیت، آب کافی و تأمین متعادل انرژی، پروتئین، مواد معدنی و ویتامین‌ها تنظیم شود.
مقدار کنسانتره و مکمل باید بر اساس نیاز واقعی اسب تعیین شود و تغییرات جیره نیز به صورت تدریجی انجام شود.

سؤالات متداول درباره رژیم غذایی اسب

اسب روزانه چقدر یونجه باید بخورد؟

مقدار علوفه معمولاً بر اساس درصدی از وزن بدن محاسبه می‌شود. برای بسیاری از اسب‌ها حدود ۱.۵ تا ۲.۵ درصد وزن بدن به عنوان محدوده عملی مطرح است، اما مقدار دقیق به کیفیت علوفه و شرایط اسب بستگی دارد.

آیا اسب فقط با یونجه می‌تواند زندگی کند؟

برخی اسب‌های بالغ کم‌کار با علوفه باکیفیت می‌توانند بخش عمده یا تمام نیاز انرژی خود را از علوفه دریافت کنند، اما بسته به کیفیت علوفه ممکن است به مواد معدنی یا مکمل‌های خاص نیاز داشته باشند.

بهترین غذای اسب چیست؟

یک غذای واحد به عنوان بهترین غذا برای همه اسب‌ها وجود ندارد. بهترین جیره به وزن، سن، فعالیت، وضعیت بدنی، کیفیت علوفه و شرایط فیزیولوژیک اسب بستگی دارد.

آیا جو برای اسب خوب است؟

جو می‌تواند منبع انرژی باشد، اما مقدار مصرف آن باید متناسب با نیاز اسب باشد و نباید جایگزین بخش اصلی جیره یعنی علوفه شود.

آیا تغییر ناگهانی خوراک اسب خطرناک است؟

تغییر ناگهانی جیره می‌تواند تعادل دستگاه گوارش را مختل کند. تغییر نوع یا مقدار خوراک بهتر است به صورت تدریجی انجام شود.

برای اسب لاغر چه غذایی مناسب است؟

قبل از افزایش خوراک باید علت لاغری بررسی شود. کیفیت و مقدار علوفه، دندان‌ها، انگل‌ها، مشکلات گوارشی و بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند در کاهش وزن نقش داشته باشند.

آیا اسب همیشه باید آب داشته باشد؟

آب تمیز و تازه از نیازهای اصلی اسب است و نیاز به آن با گرما، فعالیت و تعریق افزایش پیدا می‌کند.