بستن دهنه اسب چگونه است؟ آموزش صحیح دهنه زدن و تنظیم دهنه اسب

بستن دهنه اسب باید با آرامش، دقت و متناسب با اندازه و شکل دهان اسب انجام شود.
دهنه یکی از قسمت‌های مهم لگام است و ارتباط میان دست سوارکار و اسب را منتقل می‌کند؛ بنابراین
اگر دهنه بیش از حد بالا، پایین، تنگ یا گشاد باشد، ممکن است باعث ناراحتی اسب و ایجاد مقاومت
در هنگام سواری شود.

در این مقاله به صورت مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم که
دهنه اسب چگونه در دهان قرار می‌گیرد، ارتفاع دهنه چقدر باشد، اندازه مناسب دهنه چگونه انتخاب شود
و از کجا بفهمیم دهنه برای اسب مناسب نیست.

بستن دهنه اسب چگونه است؟

برای دهنه زدن اسب ابتدا باید اسب در محیطی آرام قرار داشته باشد و سوارکار یا مربی از سمت
کنار سر اسب به او نزدیک شود. سپس دهنه با آرامش به دهان اسب هدایت می‌شود و بعد از قرار گرفتن
آن در محل مناسب، ارتفاع و اندازه آن بررسی و تنظیم می‌شود.

مراحل کلی عبارت‌اند از:

1. اسب را در محل امن و آرام قرار دهید.
2. لگام و دهنه را قبل از استفاده بررسی کنید.
3. از ضربه زدن دهنه به دندان‌های اسب جلوگیری کنید.
4. دهنه را به‌آرامی به سمت دهان اسب هدایت کنید.
5. اجازه دهید اسب دهان خود را باز کند.
6. دهنه را بدون کشیدن یا ضربه وارد دهان کنید.
7. کله‌گیر را روی سر اسب قرار دهید.
8. ارتفاع دهنه را تنظیم کنید.
9. اندازه دهنه و فاصله آن از گوشه لب را بررسی کنید.
10. بندهای لگام و بند گلو را به اندازه مناسب تنظیم کنید.

دهنه اسب چیست و چه تفاوتی با لگام دارد؟

در زبان روزمره، اصطلاحات «دهنه»، «آهن دهنه»، «افسار» و «لگام» گاهی به جای یکدیگر استفاده
می‌شوند؛ اما از نظر فنی یکسان نیستند.

دهنه یا Bit قطعه‌ای است که داخل دهان اسب قرار می‌گیرد و بسته به طراحی آن،
می‌تواند فشار و پیام دست سوارکار را به بخش‌هایی از دهان و سر اسب منتقل کند.

لگام یا Bridle مجموعه‌ای از تسمه‌ها و اجزایی است که روی سر اسب قرار می‌گیرد
و دهنه، افسار و سایر اجزا را در موقعیت مناسب نگه می‌دارد.

برای آشنایی بیشتر با تجهیزات، می‌توانید

انواع لوازم سوارکاری و تجهیزات اسب

را نیز ببینید.

مراحل بستن دهنه اسب به صورت صحیح

۱. قبل از دهنه زدن اسب را آرام کنید

قبل از گذاشتن دهنه، اسب نباید مضطرب یا بی‌قرار باشد. با آرامش به سمت شانه و سر اسب نزدیک شوید
و از قرار دادن صورت خود مستقیماً مقابل سر اسب خودداری کنید.

اگر اسب هنگام دیدن لگام سر خود را بالا می‌برد، عقب می‌رود یا از باز کردن دهان خودداری می‌کند،
بهتر است به جای اجبار کردن اسب، علت این رفتار بررسی شود.

۲. دهنه را به آرامی به دهان اسب نزدیک کنید

دهنه را به آرامی به گوشه لب اسب نزدیک کنید. نباید دهنه را با سرعت به سمت دندان‌ها فشار داد.
ضربه خوردن دهنه به دندان‌ها می‌تواند باعث ایجاد تجربه ناخوشایند و حتی ترس اسب از لگام شود.

راهنمای دانشگاه Missouri نیز بر وارد کردن آرام دهنه و جلوگیری از برخورد آن با دندان‌ها تأکید می‌کند.

۳. اسب را برای باز کردن دهان تشویق کنید

بسیاری از اسب‌های آموزش‌دیده با نزدیک شدن صحیح دهنه، دهان خود را باز می‌کنند.
اگر اسب همکاری نمی‌کند، نباید با زور دهنه را داخل دهان فشار داد.

در آموزش‌های حرفه‌ای، مربی می‌تواند به روش ایمن اسب را به پذیرش دهنه تشویق کند.

۴. دهنه را بدون ضربه وارد دهان کنید

وقتی اسب دهان خود را باز کرد، دهنه را به‌آرامی وارد دهان کنید.
مراقب باشید دهنه به دندان‌های جلویی برخورد نکند و تسمه‌های لگام نیز روی چشم اسب کشیده نشوند.

۵. کله‌گیر را روی سر اسب قرار دهید

بعد از قرار گرفتن دهنه در دهان، قسمت بالایی لگام را به‌آرامی پشت گوش‌های اسب قرار دهید.
گوش‌ها را نباید با فشار یا کشیدن شدید خم کرد.

۶. ارتفاع دهنه را تنظیم کنید

یکی از مهم‌ترین مراحل، تنظیم ارتفاع دهنه است.
دهنه نباید آنقدر پایین باشد که به دندان‌های جلویی نزدیک شود و نباید آنقدر بالا تنظیم شود
که دائماً گوشه لب را تحت فشار قرار دهد.

قاعده قدیمی «حتماً دو یا سه چین در گوشه لب ایجاد شود» یک قانون مطلق نیست.
ارتفاع مناسب به نوع دهنه، شکل دهان اسب و نحوه قرارگیری آن بستگی دارد.
برخی منابع آموزشی یک چین ملایم را به عنوان نقطه شروع مطرح می‌کنند، در حالی که متخصصان
دیگر توصیه می‌کنند صرفاً تعداد چین‌ها معیار تصمیم‌گیری نباشد.

بنابراین بهتر است علاوه بر ظاهر گوشه لب، حرکت دهنه، وضعیت دهان اسب و واکنش اسب هنگام
گرفتن تماس با افسار نیز بررسی شود.

اندازه دهنه اسب را چگونه انتخاب کنیم؟

انتخاب اندازه مناسب دهنه فقط به اندازه ظاهری سر اسب بستگی ندارد.
عرض دهان، ضخامت لب‌ها، شکل فک، ضخامت زبان، فضای داخل دهان و نوع دهنه هم اهمیت دارند.

اگر دهنه بیش از حد کوچک باشد، ممکن است گوشه لب یا بافت‌های اطراف را تحت فشار قرار دهد.
اگر بیش از حد بزرگ باشد، امکان حرکت اضافی دهنه در دهان افزایش پیدا می‌کند و کنترل و تماس
ممکن است نامنظم شود.

منابع آموزشی دانشگاه Missouri نیز بر اهمیت اندازه مناسب و جلوگیری از فشار یا نیشگون گرفتن
گوشه لب تأکید کرده‌اند.

چگونه اندازه دهنه اسب را اندازه بگیریم؟

1. اسب را در وضعیت آرام قرار دهید.
2. محل قرار گرفتن دهنه را در نظر بگیرید.
3. عرض مناسب دهان را اندازه‌گیری کنید.
4. نوع دهنه را در نظر بگیرید؛ زیرا همه دهنه‌ها به یک شکل تنظیم نمی‌شوند.
5. بعد از قرار دادن دهنه، فاصله آن از گوشه لب را بررسی کنید.
6. در صورت امکان اندازه‌گیری را با کمک مربی یا متخصص تجهیزات سوارکاری انجام دهید.

دهنه اسب باید کجای دهان قرار بگیرد؟

دهنه در فضای بدون دندان بین دندان‌های جلویی و دندان‌های عقبی قرار می‌گیرد که در اصطلاح
سوارکاری به آن Bars یا ناحیه بی‌دندان فک گفته می‌شود.

دهنه نباید روی دندان‌های اسب قرار بگیرد یا به شکل غیرطبیعی به سقف دهان فشار وارد کند.
همچنین باید فضای کافی برای زبان و بافت‌های داخل دهان وجود داشته باشد.

British Horse Society تأکید می‌کند که دهنه باید متناسب با اسب انتخاب و به شکل صحیح تنظیم شود؛
زیرا حتی یک دهنه نسبتاً ملایم نیز در صورت تنظیم نادرست یا استفاده نادرست می‌تواند باعث
ناراحتی اسب شود.

از کجا بفهمیم دهنه اسب مناسب نیست؟

واکنش اسب می‌تواند اطلاعات مهمی درباره مناسب بودن دهنه و تنظیم آن بدهد.
البته هیچ علامت رفتاری به تنهایی ثابت نمی‌کند که مشکل حتماً از دهنه است و باید عوامل
دیگری مانند دندان‌ها، زین، آموزش و سلامت اسب نیز بررسی شوند.

• باز و بسته کردن مداوم دهان
• پرتاب یا تکان دادن سر
• مقاومت شدید در برابر گرفتن تماس
• پشت سر هم جویدن یا بازی غیرطبیعی با دهنه
• قرار دادن زبان روی دهنه
• کشیدن زبان بیرون
• عقب رفتن یا مقاومت هنگام دهنه زدن
• مالیدن صورت یا دهان
• زخم یا قرمزی در گوشه لب
• تغییر ناگهانی رفتار هنگام سواری

اگر چنین علائمی جدید، شدید یا مداوم هستند، قبل از تغییر مکرر دهنه بهتر است دهان و دندان
اسب توسط فرد متخصص بررسی شود.

دهنه خیلی بالا یا خیلی پایین چه مشکلی ایجاد می‌کند؟

اگر دهنه بیش از حد بالا باشد

• فشار مداوم روی گوشه لب ایجاد می‌شود.
• ممکن است اسب نسبت به تماس با دهنه حساس شود.
• حرکت طبیعی دهان محدود شود.
• در برخی اسب‌ها مقاومت یا تکان دادن سر افزایش پیدا کند.

اگر دهنه بیش از حد پایین باشد

• ممکن است به دندان‌های جلویی نزدیک شود.
• حرکت آن داخل دهان بیش از حد شود.
• ممکن است اسب بتواند زبان را روی دهنه قرار دهد.
• تماس دست سوارکار با دهان اسب ممکن است ناپایدار شود.

آیا هر اسبی به یک نوع دهنه نیاز دارد؟

خیر. انتخاب دهنه باید متناسب با اسب، سطح آموزش، رشته سوارکاری، ساختار دهان و مهارت
سوارکار انجام شود.

دهنه‌ای که برای یک اسب مناسب است الزاماً برای اسب دیگر مناسب نیست.
British Horse Society نیز توصیه می‌کند انتخاب دهنه بر اساس شرایط اسب و با کمک مربی یا
متخصص مناسب انجام شود.

برای آشنایی بیشتر با انواع دهنه می‌توانید مقاله

انواع دهنه اسب و کاربرد آهن دهنه

را مطالعه کنید.

انواع دهنه اسب

دهنه‌ها از نظر شکل، نوع اتصال، تعداد مفصل‌ها و میزان و نحوه انتقال فشار با یکدیگر تفاوت دارند.
برخی از انواع رایج عبارت‌اند از:

• دهنه اسنافل (Snaffle)
• دهنه تک‌مفصل
• دهنه دو مفصل
• دهنه میل صاف
• دهنه‌های دارای پورت
• دهنه‌های Pelham
• دهنه‌های مخصوص لگام دوبل
• انواع دهنه برای سوارکاری غربی

نوع دهنه به تنهایی تعیین‌کننده «شدت» آن نیست؛ نحوه استفاده از آن، طراحی، اندازه،
نوع اتصال افسار و مهارت دست سوارکار نیز اهمیت زیادی دارد.

آیا دهنه ضخیم‌تر همیشه نرم‌تر است؟

خیر. تصور اینکه «هرچه دهنه ضخیم‌تر باشد، حتماً نرم‌تر است» همیشه درست نیست.
فضای داخل دهان اسب، ضخامت زبان و شکل سقف دهان می‌تواند روی مناسب بودن یک دهنه تأثیر بگذارد.

به همین دلیل هنگام انتخاب دهنه باید علاوه بر ضخامت، شکل و طراحی آن و ساختار دهان اسب نیز
در نظر گرفته شود.

اشتباهات رایج هنگام بستن دهنه اسب

• انتخاب دهنه صرفاً بر اساس ظاهر
• استفاده از دهنه خیلی بزرگ
• استفاده از دهنه خیلی کوچک
• تنظیم بیش از حد بالای دهنه
• قرار دادن دهنه بیش از حد پایین
• ضربه زدن دهنه به دندان‌های اسب
• کشیدن اجباری سر اسب هنگام دهنه زدن
• نادیده گرفتن زخم یا حساسیت دهان
• تغییر دهنه بدون بررسی دندان‌های اسب
• استفاده از دهنه قوی‌تر به جای اصلاح مشکل آموزش یا تنظیم تجهیزات

آیا می‌توان بدون دهنه با اسب سواری کرد؟

بله، بسته به نوع آموزش، اسب و رشته سوارکاری، تجهیزات بدون دهنه یا
Bitless Bridle نیز وجود دارند.
اما بدون دهنه بودن به معنی بی‌نیاز بودن از آموزش و تنظیم صحیح تجهیزات نیست.
فشار می‌تواند از طریق قسمت‌های دیگر سر و بینی منتقل شود.

انتخاب بین لگام دارای دهنه و تجهیزات بدون دهنه باید با توجه به شرایط اسب و هدف سوارکاری
و ترجیحاً با راهنمایی مربی باتجربه انجام شود.

چرا انتخاب دهنه مناسب برای سلامت و عملکرد اسب مهم است؟

دهنه یکی از نقاط اصلی ارتباط میان دست سوارکار و اسب است.
هرچه تناسب تجهیزات با اسب بهتر باشد، امکان برقراری ارتباط دقیق‌تر و راحت‌تر افزایش پیدا می‌کند.

FEI نیز در برنامه رفاه اسب‌ها، موضوع Bits و Tack & Equipment را به عنوان
یکی از حوزه‌های مهم رفاه اسب مورد توجه قرار داده است.

دهنه اسب را از کجا بخریم؟

اگر قصد خرید دهنه، لگام یا سایر تجهیزات اسب را دارید، ابتدا باید نوع استفاده، اندازه اسب،
رشته سوارکاری و نوع دهنه مورد نیاز مشخص شود.

در فروشگاه سایت اسب ایران می‌توانید بخش

لوازم سوارکاری

را مشاهده کنید.

همچنین برای خرید تجهیزات دیگر اسب، بخش

لوازم اسب و تجهیزات سوارکاری

در دسترس است.

اگر می‌خواهید سوارکاری را اصولی یاد بگیرید

نحوه استفاده از دهنه فقط یکی از مهارت‌های اولیه سوارکاری است.
اگر هنوز در ابتدای مسیر هستید، می‌توانید آموزش را از پایه و زیر نظر مربی شروع کنید.

برای آشنایی با دوره‌ها:

آموزش سوارکاری برای مبتدیان از صفر

همچنین اگر قبلاً تجربه سوارکاری دارید و می‌خواهید مهارت خود را ارتقا دهید:

آموزش سوارکاری حرفه‌ای

سؤالات متداول درباره بستن دهنه اسب

دهنه اسب باید چقدر بالا باشد؟

ارتفاع دهنه باید به شکلی تنظیم شود که دهنه در محل مناسب دهان قرار بگیرد و فشار غیرضروری
روی گوشه لب یا دندان‌ها ایجاد نکند. تعداد چین گوشه لب نباید تنها معیار تنظیم باشد.

اگر اسب دهنه را قبول نمی‌کند چه کار کنیم؟

نباید با زور دهنه را داخل دهان اسب فشار داد. ابتدا آرامش اسب، نحوه نزدیک شدن سوارکار،
دندان‌ها، زخم دهان و مناسب بودن دهنه بررسی شود.

آیا دهنه بزرگ برای اسب بهتر است؟

خیر. دهنه بیش از حد بزرگ می‌تواند حرکت اضافی داشته باشد و تماس مناسبی ایجاد نکند.
دهنه باید متناسب با دهان و نوع دهنه انتخاب شود.

آیا دهنه کوچک باعث درد اسب می‌شود؟

اگر بیش از حد کوچک باشد، ممکن است گوشه لب و بافت‌های اطراف را تحت فشار قرار دهد.
به همین دلیل اندازه دقیق اهمیت زیادی دارد.

آیا هر اسبی به دهنه نیاز دارد؟

خیر. تجهیزات بدون دهنه نیز وجود دارند؛ اما انتخاب آنها نیز باید بر اساس آموزش اسب،
هدف سوارکاری و نحوه انتقال فشار انجام شود.

آیا اگر اسب سرش را تکان دهد مشکل از دهنه است؟

ممکن است، اما قطعی نیست. مشکلات دندان، دهان، زین، آموزش، دست سوارکار و سایر تجهیزات
نیز می‌توانند باعث چنین رفتاری شوند.

منابع معتبر برای مطالعه بیشتر

• 
  British Horse Society – Tack Fit
  
• 
  University of Missouri Extension – Choosing, Assembling and Using Bridles
  
• 
  University of Missouri Extension – Saddling, Bridling and Riding
  
• 
  FEI – Choosing the Right Bit and Noseband Combinations